De oorzaken van haaruitval lopen sterk uiteen. Van tijdelijke stress tot hormonale schommelingen en erfelijkheid: er zijn tientallen redenen waarom je meer haar verliest dan normaal. Gemiddeld verliest iemand zo’n 50 tot 100 haren per dag, en dat is volkomen normaal. Verlies je structureel meer, of zie je kale plekken ontstaan, dan is er waarschijnlijk een onderliggende oorzaak aan te wijzen.
Het helpt om te weten welk type haaruitval je hebt, want dat bepaalt wat je kunt doen. Hieronder vind je de meest voorkomende oorzaken, duidelijk uitgelegd.
Erfelijkheid: de meest voorkomende oorzaak van haaruitval
Erfelijke haaruitval (ook wel androgenetische alopecia genoemd) is verreweg de meest voorkomende reden waarom mensen haar verliezen. Bij mannen uit dit zich als een terugtrekkende haarlijn of een kale plek op de kruin. Bij vrouwen wordt het haar over het algemeen dunner, vooral op de scheitel, zonder dat er een duidelijke kale plek ontstaat. Dit proces begint soms al op jonge leeftijd en verloopt langzaam over jaren. De gevoeligheid voor bepaalde hormonen (met name dihydrotestosteron, ofwel DHT) speelt hierbij een centrale rol.
Hormonale schommelingen
Hormonen hebben grote invloed op de haargroei. Veel vrouwen merken haaruitval na een zwangerschap. Tijdens de zwangerschap blijft haar juist langer zitten door verhoogde oestrogeenspiegels. Na de bevalling zakken die hormonen snel, waarna er vaak flink meer haar uitvalt. Dit heet postpartum haaruitval en herstelt zich bij de meeste vrouwen vanzelf binnen zes tot twaalf maanden.
Ook de overgang (menopauze) veroorzaakt bij veel vrouwen dunner haar. De daling van oestrogeen verandert de verhouding tussen hormonen, waardoor haarfollikels gevoeliger worden voor DHT. Bij mannen is dit effect al aanwezig vanaf jongere leeftijd, maar ook bij hen spelen hormonale veranderingen op latere leeftijd mee.
Stress en haaruitval: hoe dat verband werkt
Hevige lichamelijke of emotionele stress kan een specifiek type haaruitval veroorzaken: telogeen effluvium. Daarbij gaat een groot deel van de haarfollikels tegelijk in de rustfase, waarna er massaal haar uitvalt. Dit merkje je meestal pas twee tot vier maanden na de stressvolle periode. Denk aan een zware ziekte, een operatie, een groot verlies of langdurige werkdruk. Het goede nieuws: dit type haaruitval is vrijwel altijd tijdelijk en het haar groeit terug als de oorzaak verdwijnt.
Tekorten aan voedingsstoffen
Haarfollikels hebben bepaalde bouwstoffen nodig om gezond te functioneren. Een tekort aan ijzer is een van de meest bekende oorzaken van haaruitval, vooral bij vrouwen. Ook een laag vitamine D-gehalte, te weinig zink of onvoldoende eiwitinname worden in verband gebracht met overmatig haarverlies. Een sterk crashdieet of langdurige ondervoeding kan haaruitval versnellen, omdat het lichaam energie en voedingsstoffen prioriteert voor vitale organen, niet voor haargroei.
Schildklieraandoeningen
Zowel een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) als een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) kan haaruitval veroorzaken. De schildklier reguleert de stofwisseling, en als die verstoord raakt, raken de haarfollikels dat ook. Haaruitval door schildklierproblemen verspreidt zich meestal gelijkmatig over het hoofd. Als de schildklierwaarden behandeld worden, herstelt de haargroei in de meeste gevallen.
Alopecia areata: kale plekken door het afweersysteem
Alopecia areata is een auto-immuunziekte waarbij het eigen afweersysteem de haarfollikels aanvalt. Dit leidt tot ronde, gladde kale plekken op het hoofd, maar soms ook op andere plekken op het lichaam. De exacte oorzaak is niet volledig bekend, maar stress en genetische aanleg spelen waarschijnlijk een rol. Het verloop is onvoorspelbaar: haar kan vanzelf teruggroeien, maar ook opnieuw uitvallen.
Medicijnen en medische behandelingen
Sommige medicijnen veroorzaken haaruitval als bijwerking. Bekende voorbeelden zijn:
- Chemotherapie (beschadigt snel delende cellen, inclusief haarfollikels)
- Bloedverdunners (zoals heparine of warfarine)
- Bepaalde antidepressiva en bètablokkers
- Anticonceptiepillen met een hoge androgene werking
- Middelen tegen jicht, reuma of hoge bloeddruk
Als je vermoedt dat een medicijn de oorzaak is, stop dan nooit zomaar zelf met de behandeling. Bespreek het eerst met je arts.
Haaruitval door beschadiging van de follikel
Strakke kapsels, zoals vlechten, een strak opgestoken staart of dreadlocks, kunnen door aanhoudende trekkracht haaruitval veroorzaken. Dit heet tractie-alopecia. Ook overmatig gebruik van warmte (föhn, stijltang, krultang) en agressieve chemische behandelingen (bleken, permanent) beschadigen het haar en de follikel over tijd. In de beginfase is dit reversibel, maar bij langdurige beschadiging kan de follikel definitief beschadigd raken.
Veelgestelde vragen over oorzaken van haaruitval
Kan haaruitval door stress vanzelf overgaan?
Ja. Haaruitval door stress (telogeen effluvium) is bijna altijd tijdelijk. Zodra de stressfactor verdwijnt, herstelt de haargroei zich doorgaans binnen drie tot zes maanden.
Hoe weet je of je haaruitval door een tekort aan voedingsstoffen hebt?
Een bloedtest bij de huisarts kan ijzer, vitamine D, zink en andere waarden meten. Zelf supplementen slikken zonder tekort aan te tonen heeft weinig zin en kan bij sommige stoffen zelfs schadelijk zijn.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je plotseling kale plekken ziet, als het haarverlies snel gaat, als er andere klachten bij zijn (zoals vermoeidheid of gewichtsverandering) of als je er zelf niet uitkomt wat de oorzaak is. De huisarts kan oorzaken zoals schildklierproblemen of tekorten uitsluiten via bloedonderzoek.
De oorzaak van je haaruitval bepaalt sterk wat er aan te doen valt. Erfelijke haaruitval is blijvend maar soms te remmen; haaruitval door stress of tekorten is in veel gevallen goed te behandelen of herstelt vanzelf. Zeker als de uitval plotseling optreedt of gepaard gaat met andere klachten, is het slim om een arts te raadplegen in plaats van zelf te gissen naar de oorzaak.
