Haaruitval kan een direct gevolg zijn van een ziekte. Dat betekent dat je lichaam zelf, of een aandoening die het aanvalt, de haargroei verstoort. De bekendste voorbeelden zijn auto-immuunziekten zoals alopecia areata, maar ook schildklierproblemen, schimmelinfecties en chronische ziekten kunnen leiden tot haarverlies. Het goede nieuws: in veel gevallen is de uitval tijdelijk en keert het haar terug als de onderliggende ziekte behandeld wordt.
Alopecia areata: de meest bekende haaruitval ziekte
Alopecia areata is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de eigen haarfollikels aanvalt. Dit zorgt voor plotselinge kale plekken, vaak rond of ovaal van vorm, op het hoofd of andere delen van het lichaam waar normaal haar groeit. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV) ontstaan deze plekken snel en zonder waarschuwing vooraf.
De ziekte treft mensen van alle leeftijden, inclusief kinderen. Soms blijft het bij één of twee kale plekken, maar in ernstiger gevallen valt al het hoofdhaar uit (alopecia totalis) of zelfs al het lichaamshaar (alopecia universalis). De haarfollikels raken bij alopecia areata niet permanent beschadigd, wat betekent dat het haar bij veel mensen vanzelf teruggroeit, al kan dat maanden tot jaren duren.
Andere ziekten die haaruitval veroorzaken
Naast alopecia areata zijn er meer aandoeningen die haarverlies als symptoom hebben. De meest voorkomende:
- Schildklieraandoeningen: Zowel een te traag werkende schildklier (hypothyreoïdie) als een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) kunnen leiden tot diffuse haaruitval over het hele hoofd. Het haar groeit meestal terug als de schildklier weer goed ingesteld is.
- Lupus: Bij deze auto-immuunziekte kan de huid, inclusief de hoofdhuid, aangetast worden, wat leidt tot littekenvormende of niet-littekenvormende haaruitval.
- Tinea capitis: Een schimmelinfectie van de hoofdhuid, vaker bij kinderen, die kale vlekken veroorzaakt met schilfering of ontsteking. Behandeling met antischimmelm iddelen lost dit in de meeste gevallen op.
- Diabetes type 2: Slechte doorbloeding en hormonale veranderingen bij diabetes kunnen de haargroei remmen en uitval versnellen.
- IJzertekort en bloedarmoede: Een tekort aan ijzer verstoort de aanmaak van rode bloedcellen en daarmee ook de voeding van de haarfollikels. Dit is een veelvoorkomende maar goed behandelbare oorzaak.
- PCOS (polycysteus-ovariumsyndroom): Hormonale onevenwicht bij vrouwen kan androgenetische alopecia uitlokken of verergeren.
Hoe herken je dat haaruitval een medische oorzaak heeft?
Haaruitval door een ziekte verschilt vaak van gewone erfelijke kaalheid. Let op de volgende signalen die kunnen wijzen op een onderliggende aandoening:
- Kale plekken die plotseling en snel ontstaan
- Uitval verspreid over het hele hoofd in plaats van een vaste plek (diffuus patroon)
- Bijkomende klachten zoals vermoeidheid, gewichtsverandering, huidproblemen of gewrichtspijn
- Haaruitval op ongewone plekken, zoals wenkbrauwen, wimpers of lichaamshaar
- Roodheid, schilfering of jeuk op de hoofdhuid
Herken je één of meer van deze signalen, dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Bloedonderzoek kan veel oorzaken snel uitsluiten of bevestigen, zoals schildklierwaarden, ijzerspiegels of ontstekingsmarkers.
Behandeling van haaruitval door een ziekte
De behandeling hangt volledig af van de onderliggende ziekte. Bij alopecia areata kunnen dermatologen corticosteroïden gebruiken, lokaal aangebracht of als injectie in de kale plekken. Bij ernstiger vormen bestaan er nieuwere behandelingen, zoals JAK-remmers, die de aanval van het immuunsysteem op de haarfollikels afremmen.
Bij schildklierproblemen of ijzertekort lost het haarverlies vaak vanzelf op zodra de waarden genormaliseerd zijn, al kan dat een aantal maanden duren. Bij schimmelinfecties geeft een kuur met antischimmelmiddelen gewoonlijk goede resultaten. Het is dus zelden zo dat haaruitval door een ziekte permanent is, al verschilt de kans op volledig herstel per aandoening.
Wanneer naar de huisarts of dermatoloog?
Ga naar de huisarts als je binnen korte tijd duidelijk meer haar verliest dan normaal, als je kale plekken ziet ontstaan, of als de uitval gepaard gaat met andere klachten. De huisarts kan doorverwijzen naar een dermatoloog als de oorzaak niet direct duidelijk is of als een specialistische behandeling nodig is.
Wacht niet te lang met een bezoek aan de arts. Hoe sneller de oorzaak gevonden wordt, hoe groter de kans dat de haarfollikels niet permanent beschadigd raken. Bij ziektegerelateerde haaruitval geldt: de ziekte behandelen is de eerste stap naar herstel van het haar.
