Haaruitval tijdens de overgang is heel gewoon en treft naar schatting een groot deel van de vrouwen die in de peri-menopauze of menopauze zitten. De oorzaak zit vooral in de daling van oestrogeen en progesteron. Die hormonen houden de haargroei normaal gesproken in de groeifase, en als ze dalen, gaat het haar sneller dan normaal over in de rustfase en valt het uit. Het goede nieuws: in de meeste gevallen is dit proces te vertragen en deels terug te draaien.
Waarom de overgang haaruitval veroorzaakt
Tijdens de overgang dalen de oestrogeenspiegels sterk. Oestrogeen verlengt normaal gesproken de anagene fase, dat is de groeifase van het haar. Wanneer dit hormoon daalt, verkort de groeifase en verlengd de telogene fase, de rustfase waarin het haar loslaat. Veel vrouwen merken dat ze dagelijks meer haar verliezen dan vroeger, of dat hun haar dunner en minder vol aanvoelt.
Tegelijk stijgt de verhouding van androgenen (mannelijke hormonen) ten opzichte van oestrogeen relatief. Die androgenen kunnen de haarzakjes op de hoofdhuid verkleinen, wat leidt tot fijner en korter haar. Dit verschijnsel heet androgenetische alopecia en is ook bij vrouwen mogelijk, al verloopt het bij vrouwen anders dan bij mannen: het haar wordt diffuus dunner, vaak aan de kruin en de scheiding, maar een kaalrand aan de voorkant zoals bij mannen is minder gebruikelijk.
Haaruitval in de overgang herkennen
De typische klachten zijn: meer haar in de borstel, op het kussen of in de doucheput, een dunnere staart of vlecht, en een bredere scheiding. Anders dan bij andere oorzaken van haaruitval, zoals alopecia areata, zijn er bij overgangs-gerelateerde haaruitval geen kale plekken maar een geleidelijke, verspreide verdunning. Als je twijfelt, is het verstandig een huisarts of dermatoloog te raadplegen om andere oorzaken, zoals schildklierproblemen of een tekort aan ijzer of vitamine D, uit te sluiten. Die kunnen haaruitval verergeren of nabootsen.
Wat je zelf kunt doen tegen haaruitval in de overgang
Er zijn een aantal praktische stappen die de haaruitval kunnen verminderen of de aangroei ondersteunen.
- Voeding aanpassen: Zorg voor voldoende proteïnen, ijzer, zink en vitamine D. Haar bestaat grotendeels uit keratine, en een tekort aan bouwstoffen laat zich direct voelen in de haarkwaliteit. Denk aan peulvruchten, noten, vlees, vis en bladgroenten.
- Stress beperken: Stress verhoogt het stresshormoon cortisol, wat de overgang van haar naar de rustfase kan versnellen. Regelmatige beweging, voldoende slaap en ontspanning helpen dit te dempen.
- Voorzichtig omgaan met het haar: Vermijd strak bijeen gebonden kapsels, extreme hitte van föhns en stijltangen, en agressieve chemische behandelingen. Gebruik een milde shampoo zonder sulfaten als je gevoelige hoofdhuid hebt.
- Supplementen: Biotine en andere B-vitamines worden vaak aanbevolen, maar de wetenschappelijke onderbouwing is beperkt voor vrouwen zonder een aantoonbaar tekort. Raadpleeg een arts voordat je supplementen slikt in hogere doseringen.
- Minoxidil: Dit middel is bij de apotheek verkrijgbaar als lotion of schuim en is het enige niet-hormonale middel met bewezen werking bij androgenetische alopecia bij vrouwen. Het stimuleert de doorbloeding van de haarzakjes. Verwacht na drie tot zes maanden pas een zichtbaar resultaat, en stop je ermee, dan keert de uitval terug.
Medische behandelingen: wanneer naar de dokter?
Als haaruitval in de overgang ernstig is of je er psychisch zwaar onder lijdt, zijn er medische opties. Hormonale therapie (HRT) kan bij sommige vrouwen de haaruitval afremmen, omdat het oestrogeenpeil weer wat wordt aangevuld. HRT heeft echter ook risico’s en is niet voor iedereen geschikt. Een gynaecoloog of huisarts kan helpen afwegen of dit een optie is in jouw situatie.
Een dermatoloog kan ook plaatselijke behandelingen voorschrijven, zoals spironolacton (een antiandrogeen in tabletvorm) of injecties met platelet-rich plasma (PRP). Dit zijn meer gespecialiseerde behandelingen die niet bij iedereen vergoed worden en waarvoor een goede diagnose eerst nodig is.
Wat je niet moet verwachten
Veel shampoos en serums beloven haargroei te stimuleren, maar de meeste hebben weinig tot geen bewezen effect op hormonaal bepaalde haaruitval. Ze kunnen het haar tijdelijk voller laten lijken door de haarschacht op te zwellen, maar de onderliggende oorzaak lossen ze niet op. Wees kritisch op marketingclaims, zeker als producten veel geld kosten.
Haaruitval door de overgang verbetert bij veel vrouwen na de menopauze enigszins vanzelf, wanneer de hormonale schommelingen stabiliseren. Maar volledig herstel naar de hoeveelheid haar van voor de overgang is niet altijd realistisch. Vroegtijdig ingrijpen, met goede voeding, minder stress en eventueel minoxidil, geeft de beste kans op behoud van zoveel mogelijk haar.
