Een schilferig plekje op de huid is vaak actinische keratose: een ruw, schilferende plek die ontstaat door langdurige blootstelling aan de zon of een zonnebank. Het is een van de meest voorkomende oorzaken van zo’n plekje, maar er zijn ook andere mogelijkheden, zoals eczeem, psoriasis of een schimmelinfectie. Wat het precies is, hangt af van hoe het plekje eruitziet, waar het zit en hoe lang je het al hebt.
Actinische keratose als oorzaak van een schilferig plekje
Actinische keratose is een ruw, schilferend plekje dat ontstaat door zonschade. Het zit vaak op plekken die veel zon krijgen: het gezicht, de oren, de schedel (bij kale mensen), de onderarmen of de handen. Het plekje voelt ruw aan, alsof er een klein stukje schuurpapier op je huid zit. De kleur varieert van huidkleurig tot roodachtig of bruin.
Actinische keratose is op zichzelf niet gevaarlijk, maar het is wel een waarschuwingssignaal. In een klein aantal gevallen kan zo’n plekje, als je het lang negeert, veranderen in huidkanker (plaveiselcelcarcinoom). Dat maakt het verstandig om het te laten controleren door een huisarts, zeker als het plekje groeit, gaat bloeden of pijnlijk wordt.
Andere oorzaken van een schilferend plekje
Niet elk schilferend plekje is actinische keratose. Een aantal andere veelvoorkomende oorzaken:
- Eczeem: droge, schilferige plekjes die vaak jeuken. Komen veel voor op de binnenkant van ellebogen, polsen of achter de knieën.
- Psoriasis: dikkere, zilverwitte schilfers op een rode ondergrond. Vaak symmetrisch en op de ellebogen, knieën of hoofdhuid.
- Schimmelinfectie: een ring- of ronde plek die schilfers en soms rode randen heeft. Kan overal op het lichaam zitten.
- Seborroïsch eczeem: vettige, gele of witte schilfers, vaak op de hoofdhuid, neus of wenkbrauwen.
- Droge huid: kleine, fijne schilfers over een groter gebied, zonder duidelijke begrenzing.
Het verschil zit hem vooral in de vorm, de locatie en of er andere klachten bij zijn zoals jeuk, pijn of roodheid. Bij twijfel is een huisartsbezoek altijd verstandig.
Wat doet de huisarts bij een schilferig plekje op de huid?
De huisarts bekijkt het plekje en vraagt hoe lang je het al hebt en of het veranderd is. Bij actinische keratose kan de huisarts het plekje bevriezen met vloeibare stikstof (cryotherapie). Dat gaat snel: de arts spuit een klein beetje vloeibare stikstof op het plekje, wat het beschadigde weefsel afstoot. Na een paar dagen tot een week valt er een korstje af.
Bij meerdere plekjes tegelijk zijn er andere behandelopties, zoals een zalf met 5-fluorouracil of imiquimod. Deze zalven worden thuis aangebracht over een periode van meerdere weken. Ze zorgen ervoor dat de aangetaste huidcellen afsterven. De huid kan daarna even rood en geïrriteerd zijn, maar herstelt zich.
Bij schilferende plekjes door eczeem of psoriasis zijn de behandelingen anders: hydraterende crèmes, corticosteroïden of bij ernstigere gevallen doorverwijzing naar een dermatoloog.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je een schilferend plekje hebt dat:
- langer dan een paar weken blijft bestaan
- groter wordt of van kleur verandert
- gaat bloeden, korstjes vormt of pijn doet
- jeukt of brandt zonder duidelijke reden
- eruitziet als een dikke, harde schil
Een plekje dat vanzelf overgaat na een paar dagen is meestal niet ernstig. Maar als het aanhoudt of verandert, is het beter om het te laten nakijken dan af te wachten.
Voorkomen van nieuwe schilferige plekjes door de zon
Bij actinische keratose is de oorzaak altijd zonschade die zich jaren heeft opgebouwd. Zonnebescherming helpt om nieuwe plekjes te voorkomen. Gebruik een factor 30 of hoger op plekken die regelmatig in de zon komen, ook buiten de zomer. Een pet of hoed beschermt de schedel en oren, plekken die mensen vaak vergeten in te smeren.
Heb je al eerder actinische keratose gehad? Dan is de kans groter dat er nieuwe plekjes ontstaan. Laat je huid dan regelmatig controleren, zeker als je veel buiten werkt of vroeger veel hebt gezond.
Een schilferend plekje op de huid is in de meeste gevallen onschuldig, maar verdient aandacht als het aanhoudt. Bij twijfel: laat het bekijken. De huisarts kan snel beoordelen wat het is en of behandeling nodig is.
